X
تبلیغات
جغرافیا

جغرافیا

جغرافیای کاشمر

نقشه شهرستان کاشمر

برای دیدن به ادامه مطلب بروید 
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه چهارم آذر 1390ساعت 13:4  توسط سید سعید  | 

کلیات جغرافیای طبیعی کاشمر

1- موقعيت ،حدود و وسعت
»»  كاشمر يكي از شهرستان هاي استان پهناور خراسان است كه با مساحت 9/4370كيلومتر مربع در فاصله ي 217كيلومتري جنوب غربي مشهد واقع شده است . شهر كاشمر مركز اين شهرستان وبزرگترين نقطه ي شهري آن در عرض جغرافيايي َ14 ‏‎ْ35 شما لي و َ28 ْ58 طول شرقي قرار دارد . ارتفاع اين شهر از سطح دريا 1052 متر است.
شهرستان كاشمر ، از شمال به شهرستان هاي نيشابور و سبزوار ،از شرق به تربت حيدريه ،از جنوب به گناباد و ازغرب به بردسكن محدود مي شود .
چنانچه استان را از شمال تا جنوب به دو قسمت تقسيم نماييم ،شهرستان كاشمر در نيمه‌ي شمالي و اگر استان را به سه قسمت شمالي ، مركزي و جنوبي تقسيم كنيم ،شهرستان كاشمر در خراسان مركزي قرار مي گيرد.
 


2- زمين شنـاسي
»» شهرستان كاشمر از نگاه زمين شناسي ـ ژئومورفولوژي جزيي از حوضه ي آبريز دشت كاشمر محسوب مي شود . اين دشت در شمال حوضه ي كوير نمك واقع شده وبخشي از زون زمين شناسي ايران مركزي است .
به علت چين خوردگي ،بيرون زدگي هايي ازرسوبات دوران هاي مختلف در اين دشت مشاهده مي گرددوكنتاكت اين تشكيلات با مواد آذرين ،حالت دگرگوني ايجاد كرده و دراثر فعاليت هاي كوه زايي گسل هايي دارد كه بزرگترين آن گسل سراسري شمال دشت يعني گسل » درونه « را به وجود آورده است .
قديمي ترين » سازند« شناخته شده در منطقه ،مربوط به دوره ي پركامبرين مي باشد كه در ارتفاعات شمالي ،به ويژه در امتداد گسل» تكنار« رخ نمون دارد . سازندهاي
اين دوران عمدتا سنگ هاي » دگرگون شده « ، »شيست « و» ريوليت « مي باشند .
»» پركامبرين ـ اينفراكامبرين :
رخ ساره هاي قديمي منطقه شامل شيست هاي دگرگون شده ي سبز رنگ ،همراه با تداخل هاي متاريوليت است كه در حاشيه شمالي دشت و در ارتفاعات جنوب غربي آن گسترش دارد آهك » دولوميت سلطانيه«و »گرانيت دوران « از جمله سنگ هاي متعلق به اين دوره است كه در كوه هاي شمالي گسترش دارد.

»» دوران اول : كامبرين
1- رخ ساره ي اردويسين : از قديمي ترين تشكيلات موجود در منطقه است كه وسعتي ناچيز دارد و شامل آهك هاي» روشن نود «و »لار« حاوي »تريلوبيت« است . ضخامت
اين تشكيلات حدود 500 متر است كه به علت تحمل فشارهاي تكتونيكي داراي درز وشكاف فراوان است و در شمال و شمال شرق كاشمر ديده مي شود .
2-رخ ساره دونين: اين رخ ساره در جنوب منطقه در كوه هاي »بوغو «، »فغان «
و »دلكن « بيرون زدگي دارد كه شامل آهك هاي تيره رنگ و نازك لايه بوده و داراي شكستگي هاي فراواني است . ضخامت اين آهك ها حدود 140 متر است .
3-رخ ساره پرمين : شامل آهك هاي »توده اي «و »دولوميت «به نام »سازند جمال« است
كه در كوه آهو بم در شمال دشت رخ نمون دارد .اين سازند در اثر تحمل وضعيت تكتونيكي شديد ،داراي شكستگي هاي فراوان است .ضخامت آن حدود 300 متر و داراي گسله
و درز وشكاف مي باشد .

»» دوران دوم: مزوزوييك
كرتاسه : به علت تكتونيك شديد منطقه ،آهك هاي اين دوره داراي درز و شكاف فراوان بوده و آثار انحلال در آن ها مشاهده مي گردد .

»» دوران سوم : سنوزوييك
1- ائوسن : بخش گسترده اي از ارتفاعات شمالي وقسمت ناچيزي از ارتفاعات جنوبي
را شامل مي شود . ويژگي آن تشكيلات سري سبز »ائوسن « شامل توف هاي سبز رنگ است. ضخامت آن حدود 180 تا 250 متر مي باشد
2- نئوژن : بخش بزرگي از حاشيه ارتفاعات جنوبي دشت كاشمر را تشكيلات رسوبي »نئوژن « مي پوشاند .اين سازند شامل : »مارن «،»ژيپس « و »كنگلومرا« است كه به صورت تپه ماهور هاي كم ارتفاع وييوسته از جنوب كاشمر تا جنوب بردسكن امتداد دارد .

»» دوران چهارم: كواترنري
رسوبات دوران چهارم كه كه نواحي پست و جلگه اي حوضه را مي پو شا ند شامل
تراس هاي آبرفتي قديمي ، تراس هاي جديد ،مخروط افكنه ها و واريزه ها ،آبرفت هاي جوان و شن هاي روان است .
 


3- ژئومورفولوژي
به طور كلي شهرستان كاشمر به لحاظ پستي وبلندي به سه منطقه قا بل تقسيم است .
»» 1- منطقه ي كوهستاني شمال كاشمر يا ارتفا عات كوه سرخ : اين كوه ها از غرب درونه شروع و دشت كاشمر را از دشت سبزوار و نيشابور جدا مي سازند .ادامه اين ارتفاعات از شمال تربت حيدريه مي گذرد. در داخل منطقه كوهستاني فوق دشت ريوش قرار دارد اين دشت مرتفع بوده و متوسط ارتفاع آن از سطح دريا 1700 متر است .دشت ريوش در شمال دشت كاشمر واقع شده واز آن جدا مي با شد .
»» 2- دشت كاشمر كه مهم ترين واحد ژئومورفولوژيكي اين شهرستان است دشت كاشمر
ـ بردسكن مي باشد اين دشت از سمت شرق با عارضه ي خا صي محدود نمي گردد و به دشت تربت حيدريه متصل مي گردد از سمت جنوب به كوه هاي فغان واز سمت غرب به منطقه كويري محدود مي‌گردد . حوضچه ي دشت كاشمر را به طور دقيق تر مي توان از شمال به ارتفاعات
كوه سياه ، كوه سرخ وكوه سفيد از شرق به بلندي هاي سر سفيد دال ودشت ازغند واز جنوب به كوه هاي فغان ، بوغو واز غرب به كوير درونه محدود كرد
»»3- منطقه ي كو هستاني جنوب شهرستان كه شامل كوه ها ي فغان ، بوغو، دلكن است.
از نظر وسعت و ارتفاع در مقايسه با منطقه كوهستا ني شمال شهرستان اهميت چنداني ندارد. بلندترين ارتفاع منطقه در كوه فغان حدود 1702 متر است از ويژگيهاي خاص كوه هاي جنوب شهرستان كه در مجاورت دشت كوير قرار دارد مي توان به فسيل ها ي فراوان ومتنوع آن
اشاره كرد.
به طور كلي از لحاظ توپو گرافي ،شهرستان كاشمر داراي ناهمواري متفاوتي است. بلندترين قله در كوه سرخ «باغ دشت» به ارتفاع 2484متر است كه دامنه هاي جنوبي آن در 6 كيلو متري شمال كاشمر قرار دارد. منحني ميزان 1000 متر جنوب منطقه را مي پوشا ند و به طرف شمال شرقي منحني ميزان 2500متر مشخص مي شود. شيب شهرستان بيشتر بين 3-1 درصد مي باشد كه در قسمت هايي از بخش با لا ولايت و قسمتي از بخش شش‌تراز مشاهده مي‌شود. كم ترين شيب (1-0درصد ) در بخش هاي جنو بي شهرستان مشاهده مي‌گردد كه مناطق بسيار هموار و مناسبي را براي كشاورزي فراهم آورده است. در بخش هاي جنوب غربي در مجاورت كوير بيش ترين شيب بين 3تا 15 درصد است و در اطراف جاده كا شمر –بردسكن ودر مركز بخش بالا ولايت نيز اين شيب مشاهده مي گردد.
 


4- آب و هواي شهرستان كاشمر
به طور كلي اقليم حاكم بريك منطقه با سنجش عناصر آب و هوايي آن منطقه تعيين مي شود و سنجش آب و هوا ، احتياج به جمع آ وري دانسته هاي آب وهوايي در مدت زمان طولاني و پردازش و جمع بندي آن ها دارد . به‌ هرحا ل »اقليم شناسي« با استفاده از نتايج اين ارقام و داده ها ،شرايط جغرافياييو زيست محيطي را مورد مطالعه قرار مي دهد. شرايط اقليمي يك منطقه بر ساير پارامتر ها ي طبيعي اثر گذاشته و به عنوان يك عامل اصلي و مؤثر ،در تكوين و تكامل ساير عناصر طبيعي نظير آب و خاك و پوشش گياهي به شمار مي رود و بين عوامل طبيعي نقش بارزي در زندگي انسان ايفا مي كند .
آب و هواي شهرستان كاشمر به مناسبت مجاورت با ارتفاعات و كوير بسيار متغير است . وجود كوهستان هاي مرتفع در شمال اين شهرستان باعث شده تا مناطق شمالي داراي آب و هواي نسبتا سرد باشد ولي مناطق جنوبي شهرستان بدليل مجاورت با كوير دارايآب و هواي گرم و خشك مي باشد .

»» 1-4 توده هاي هوا
در مجموع اقليم شهرستان كاشمر را مي توان تحت تاثير چند سيستم هوايي دانست كه
عبارتند از :
الف- توده هواي حاره اي بري : به علت استقرار پرفشار جنب حاره روي آسمان ايران ،هوا داراي شرايط گرم وخشك و با ثبات مي‌شود و خشكي فيزيكي در فصل تابستان در سطح زمين ايجاد مي گردد ، در نتيجه ما نع ورود هواي مرطوب به مناطق مختلف ايران مي شود . اين توده هواشهرستان كاشمر را دربيشتر روزهاي فصل بهار وتابستان تحت تاثيرخودقرارمي دهد .
ب- توده هواي قطبي بري : اين توده هوا روي خشكي وسيع سيبري ايجاد شده و با تشكيل فرابار سيبري از طريق گذر گاه هاي شمال ،وارد ايران شده و هواي سرد و خشك
و پايدار را به وجود مي آورد . هواي شهرستان كاشمر در بيشتر روزها ي سرد سال تحت تاثير اين توده هوا قرار مي گيرد .
ج-توده هواي قطبي بحري : در جريان ورود توده هواي » قطبي بري «به درياي مديترانه اين توده هوا به » قطبي بحري «تبديل مي شود و از غرب وارد كشور شده تا شرق امتداد
مي يابد و شرايط ناپايدار و بارش را براي منطقه فراهم مي كند.
د- جريان هاي مديترانه اي : مناطق شمالي و قسمتي از شمال شرق خراسان ،چند ماه ازسال را تحت تاثير اين توده هوا قرار مي گيرد . اين توده هوا در اطراف درياي مديترانه
و درياي سياه شكل مي گيرد و به دليل جذب رطوبت از اين دو منبع در بارش شهر كاشمر
و اطراف آن نقش عمده اي ايفا مي كند .
متغيرهاي اقليمي در جدول زير انعكاس يافته است .
 

ماهها

حدكثر بارندگي 24ساعته

بارندگي ماهانه

تعداد روزهاي يخبندان

تبخير

درجه حرارت

متوسط درجه حرارت

رطوبت نسبي(%)

ساعت آفتابي

حداكثر مطلق

حداقل مطلق

روزانه

حداقل

حداكثر

متوسط

حداقل

حداكثر

دي

1/34

5/29

5/15

-

4/18

6/9-

4/4

2/0

8/8

59

38

83

2/177

بهمن

8/41

6/45

1/10

-

4/19

8/9-

3/6

7/1

8/10

55

36

81

1/170

اسفند

34

6/52

6/2

-

25

8/4-

7/10

9/5

6/15

51

30

78

4/194

فروردين

47

1/29

-

3/228

6/32

6/0

8/17

1/12

5/23

41

26

66

7/231

ارديبهشت

4/27

1/13

-

8/331

8/35

2/2

9/22

6/16

1/29

31

21

53

6/300

خرداد

5

8/1

-

6/430

6/40

12

2/28

5/21

8/34

24

17

37

1/320

تير

9/6

6/0

-

4/477

5/42

2/16

8/29

1/23

6/36

22

16

34

9/358

مرداد

3/1

2/0

-

4/410

5/41

4/8

2/28

9/20

4/35

22

16

33

357

شهريور

11

9/0

-

3/309

4/38

5/6

3/24

1/17

5/31

24

16

36

8/309

مهر

20

3/5

-

2/206

6/33

8/0-

1/18

7/11

5/24

33

22

53

4/281

آبان

17

5/9

6/1

4/115

26

2/3-

5/12

7

5/18

40

25

62

3/226

آذر

83

2/30

1/8

-

4/24

5/9-

7

4/2

6/11

55

36

79

3/179

15سال

47

4/218

9/37

5/2509

5/42

8/9-

5/17

7/11

3/23

38

25

58

8/3106

»» 2-4 – درجه حرارت
دما يكي از عوامل اقليمي است كه به دليل تأثير مستقيم بر فرآيندهاي حياتي به عنوان يكي از متغيرهاي اصلي زيست محيطي مورد بررسي قرار مي گيرد ودر برنامه ريزي هاي اقتصادي ، اجتماعي ،كشاورزي وصنعتي از اهميت خاصي برخوردار است.
متوسط درجه حرارت سالانه ي ايستگاه سينوپتيك شهر كاشمر در طي يك دوره 15ساله ،5/17 درجه سانتي گراد بوده است.حداكثر مطلق درجه حرارت سالانه ،حدود 5/42 درجه سانتي گراد درتيرماه وحداقل مطلق درجه حرارت8/9ـ دربهمن ماه گزارش شده است.
(نمودارشماره ــ1)بر اين اساس دامنه ي تغييرات وتفاوت بين بيشترين وكمترين دماي رخ داده در اين شهر3/52 درجه ي سانتي گراد بوده است كه حاكي از تفاوت نسبتاً زياد درجه حرارت در دو دوره گرم وسرد سال مي باشد.

»» متوسط درجه حرارت ماهانه :
بر اساس آمار ايستگاه مزبور گرمترين ماه سال در منطقه تير ماه است كه متوسط درجه حرارت 15 ساله آن 8/29درجه گزارش شده است وسرد ترين ماه سال دي ماه با متوسط 4/4 درجه سانتي گراد مي باشد .

»» 3-4 دوره يا روز هاي يخبندان
بر اساس داده هاي جدول (شماره 1)دوره يخبندان منطقه مورد مطالعه از آبان ماه شروع
و تا اواخر اسفند ادامه مي يابد .حداقل دما در بهمن ماه بوده اما بيشترين روزهاي يخبندان
كه برابر 5/15روز است در دي ماه اتفاق مي افتدمتوسط روز هاي يخبندان در طول سال 38روز است هم چنين يخ بنديهاي زود هنگام در بر خي سال ها بيشترين خسارت را به مزارع وباغ ها وارد مي كند زيرا موجب سرمازدگي جوانه هاي درختان در اوايل بهارو يخ زدن گلهاي زعفران در پاييز مي شود .

»» 4-4 رطوبت نسبي
با توجه به جدول( شماره 1) متوسط رطوبت نسبي در منطقه 38درصد مي باشد
وحداكثر اين مقدار در دي ماه 59 درصد است .با گرم شدن هوا و كا هش بارش در منطقه ، دوره گرم سال آغاز شده ودر تير ومرداد ،متوسط رطوبت نسبي به 22درصد كاهش مي‌يابد .
روز هايي كه رطوبت نسبي به كمتر از 30 درصد ميرسد در كشاورزي حائز اهميت است .
در شهرستان كاشمر ،چنين وضعيتي تقريبادر8ماه از سال به وقوع مي پيوندد. (نمودار شماره 2)

- متوسط حداكثر و حداقل رطوبت نسبي
طبق داده هاي جدول( شماره 1)حداكثر رطوبت نسبي در دي ماه 83 درصد وحداقل آن در ماه هاي تير ، مرداد و شهريور 16درصد است درصد رطوبت نسبي با درجه حرارت نسبت معكوس دارد ودر فصل سرد سال به علت پايين بودن درجه حرارت وافزايش بارش هاي جوي ، درصد رطوبت مقدار بيشتري را نشان مي دهد

»» 5-4 ميزان بارش
يكي از ويژگي هاي مشخص مناطق خشك ونيمه خشك نوسان شديد مقدار بارندگي
در سال هاي مختلف است به طوري كه بارندگي در يك سال ممكن است برابر نزولات جوي
يك ماه در سالي ديگر باشد .طبق آمار موجود بيشترين ريزش هاي جوي در منطقه داراي رژيم زمستانه است و اكثر بارش ها جبهه اي است زيرا در اين فصل منطقه تحت پوشش يا نفوذ توده هواي سرد وخشك قطبي ، بارش را به ارمغان مي آورد اما در فصل تا بستان كه جريان باد هاي غربي ضعيف شده و به عرض هاي بالاي جغرافيايي كشيده مي شود .خشكي هوا رخ مي دهد متوسط بارش طي دوره 15 ساله 4/218 ميلي متر گزارش شده است. حد اكثر ميانگين ماهانه آن در بهمن ماه ،6/45 ميليمتر بوده و حداقل ميانگين ماهانه در مرداد ماه ،2/0 ميلي متر است .

جدول شماره 2-  متوسط ميزان بارش در ايستگاه سينوپتيك كاشمر در طي دوره 15 ساله
 

          ماه

پارامتر اقليمي

دي

بهمن

اسفند

فروردين

ارديبهشت

خرداد

تير

مرداد

شهريور

مهر

آبان

آذر

كل سال

بارش

6/29

6/45

6/52

29

13

8/1

6/0

2/0

9/0

3/5

5/9

2/30

4/218

»» توزيع بارش فصلي
بيشترين مقدار بارش در فصل زمستان 7/127ميلي متر ودر بهار 44 ميليمتر، درتابستان 7/1ميلي متر و در پاييز45 ميلي متر است و به اين ترتيب بيشترين در صد بارش يعني 47/58
در صد از كل آن در فصل زمستان ،7/20درصد در پاييز ، 15/20 در صد در بهار و تنها 78/0
در صد در تابستان رخ ميدهد لازم به ذكر است كه حداكثر بارش در يك شبانه روز به ميزان 4/47 ميليمتر در فروردين ماه بوده است .
فصل بهار تابستان پائيز زمستان
ميزان بارش
mm 44 1.7 45 127.7
درصد بارش 20.15 78/0 7/20 58.47

»» 6-4- تبخير وتعرق پتانسيل
به علت شرايط اقليمي وطبيعي منطقه از قبيل كمبود رطوبت جوي واز طرف ديگر بالا بودن درجه حرارت و روزهاي آفتابي وغيره تبخير در سطح شهرستان نسبتا‏ٌ بالا است.
متوسط تبخير در دوره ي آماري بالا 5/2509 ميليمتر در سال گزارش شده است.
گفتني است كه ميزان تبخير در ايستگاه هوا شناسي كاشمر ، به وسيله ي تشتك تبخير كلاس A،اندازه گيري شده است و چون ضريب كاهش تبخير براي مناطق خشك حدود 6/0تا7/0در نظر گرفته شده است ،چنانچه اين متوسط ضريب
را در ميزان تبخير منظور كنيم .
مقدار تبخير پتانسيل به ميزان زير خواهد بود:
35/1338 = 65/0 × 5/2509 EPOT=
با مقايسه ميزان بارش و تبخير وتعرق مي توان مازاد يا كمبود رطوبت در منطقه را تعيين نمود.
چون در ماه هاي آذر ،دي،بهمن،اسفند ميزان بارش بيش از تبخير است ،مازاد آب وجود دارد اما در ساير ماههاي سال به واسطه ي افزايش دما تبخير افزايش يافته و خشكي هوا رخ مي دهد.

»» 7-4 طبقه بندي اقليم منطقه
عمده فرمول هايي كه جهت طبقه بندي اقليمي ارايه شده اند بر اساس رابطه
بين بارش و درجه حرارت استوارند و بيانگر عرضه وتقاضاي آب در منطقه مي باشد ،هم از اين روي رسم نموداري كه پارامترهاي فوق را داشته باشد در ارزيابي هواي خشك و مرطوب كمك زيادي مي كند.

 


5-خاك هـا
خاك يك پديده ي طبيعي است كه عمدتاٌ در هر جاودر هر نوع شرايط آب وهوايي مي تواند وجود داشته باشد.و يكي از عوامل كليدي در پيدايش حيات و تمدن بشري است به همين دليل بررسي دقيق اين پديده ي طبيعي كه در زندگي هر موجود زنده نقشي بسيار مهم را ايفا مي كند، از نگاه علم جغرافيا نيز لازم و ضروري است. دشت نسبتاٌ هموار كاشمر كه در حد فاصل ارتفاعات شمالي وجنوبي آن قرار گر فته است عمدتاٌ از خاك هاي آبرفتي قديمي پوشيده شده است و آبرفتهاي جديد عصر حاضر نيز روي آن را فرا گرفته است .
شهر كاشمر و تعداد زيادي روستاهاي بزرگ وكوچك روي اين دشت قرار گرفته و خاك حاصل خيز اين منطقه زمينه مناسبي را براي زراعت و باغداري فراهم كرده است.
به طور كلي از نظر وضعيت طبيعي ،قابليت اراضي و نوع خاك شهرستان كاشمربه ، 12 واحد ارضي تقسيم بندي مي شود .
» واحد ارضي 2-1 : اين واحد ارضي شامل كوهاي نسبتاٌ مر تفع،تامرتفع كه شيب بيش
از 50درصد و ارتفاع 1100تا 2800متر دارد .
خاك اين منطقه خيلي كم عمق وسنگ ريزه دارو غير يك نواخت است ودر بعضي قسمتهاي دامنه ،خاك نيمه عميق سنگ ريزه دار نيز مشاهده مي شود .
» واحد ارضي 2-2 : اين واحد ارضي شامل تپه هاي كم ارتفاع تا مرتفع و قلل مدور است .شيب اين واحد بين20تا50درصد وارتفاع آن بين 300تا1800 متر از سطح دريا است اين واحد داراي خاك كم عمق تا نسبتاٌ عميق است و پوشش گياهي مرتعي تا استپي دارد.
» واحد ارضي1-2 : اين واحد شامل تپه هاي مرتفع با قلل تيز ودره هاي متعدد
با شيب20تا60 درصد است، خاك اين منطقه بسياركم عمق ميباشد،
» واحد ارضي2-3 : مساحت در بر گرفته ي اين واحد را فلا تها و تراسهاي فوقاني باپستي وبلندي وفرسايش آبي كم تا متوسط مي‌پوشاند.خاك اين واحد ارضي نسبتا عميق تا عميق ميباشد.
» واحدارضي C-1 : اين واحد ارضي شامل تپه هاي مارني رسي وگچي نمكي است كه ويژگيهاي خاك آنرا تشكيل ميدهد،
» واحد ارضي 1-3 : فلاتها وتراسهاي فوقاني با پستي وبلندي زياد وفرسايش آبي متوسط
تا زيادسطح اين واحد را پوشانده است. خاك اين منطقه كم عمق وسنگريزه دار ميباشد.
داراي پوشش گياهي استپي بوده واغلب به صورت ديم از آن استفاده مي‌شود.
» واحدارضي1-5 : دشت آب رفتي نسبتا مسطح كه متشكل از رسوبات رودخانه‌اي
فعال است درسطح اين واحد گسترش يافته است ودشت ريوش را تشكيل داده است. خاك عميق با بافت متوسط تا سنگين از ويژگي آن است.شيب آن كم وحدود 5/0 تا 1 درصد مي‌باشد.
» واحد ارضي2-8 : اين واحد شامل واريزه هاي بادبزني شكل باپستي و بلندي كم مي‌باشد كه فرسايش آبي آنرا تحت تاثير قرارداده است.شيب منطقه بين 2تا4 درصد است.خاك اين واحد كم عمق تا نسبتا عميق بابافت متوسط است.
» واحد اراضي2-4 : اين منطقه راسطح نسبتا پستي تشكيل داده كه بدون پستي و بلندي وفرسايش آبي است وشيب آن حدود5/0 تا 2 درصد ميباشد. خاك عميق و تكامل يافته
سطح آنرا پوشانيده است وشهر كاشمر واغلب روستاهاي دشتي آن روي اين واحد ارضي استقرار يافته اند.
» واحد ارضي 4-3 : اين واحد ارضي شامل فلا تها وواريزه هاي باد بزني شكل قديمي با پستي وبلندي وبريدگيهاي نسبتا زياد وفرسايش آبي متوسط تا زياد است كه در بعضي قسمتهاي آن فرسايش خندقي وبادي ديده ميشود.سطح آنها را مارنهاي گچي وماسه سنگ پوشانده است.خاك آن كم عمق تا نسبتا عميق بوده است وگياهان نمك دوست و استپي پوشش گياهي
آنرا تشكيل مي دهد.
» واحد ارضي 3ـ4 : اين واحد ارضي شامل دشت هاي دامنه‌اي با شيب ملايم و فرسايش آبي كم تر از يك است كه براي زراعت آبي و باغي مساعد مي باشد.
» واحد ارضي4-2 : تپه هاي كم ارتفاع تا مرتفع با قلل مدور و گنبدي شكل متشكل از
مارن هاي آهكي ،رسي ،گچي و نمكي سطح اين واحد ارضي را پوشانده است . اين واحد ارضي در جنوب شهرستان كاشمر قرار دارد .
 


6 ـ بررسي وضعيت منابع آب
به طور كلي منبع تأمين كننده ي آب هاي منطقه بارندگي است و مقداري از آبها نيز از طريق ذوب برف دامنه هاي جنوبي ارتفاعات كوه سرخ (شمال كاشمر) تأمين مي گردد .
شبكه هاي هيدروگرافي منطقه از رودخانه هايي تشكيل يافته كه اكثراً از دامنه هاي جنوبي كوه سرخ سرازيرشده و پس از عبور از دشت سرانجام به كوير نمك مي‌ريزند . بنابراين سيستم هيدروگرافي درون ريز ميباشد . برا ساس نتايج بررسي هاي به عمل آمده ميزان ريزش هاي جوي شهرستان كاشمر 769 ميليون متر مكعب درسال برآوردمي شود كه حدود546 ميليون
متر مكعب به صورت مستقيم تبخيرشده و 177 ميليون متر مكعب آن رواناب سطحي و46 ميليون متر مكعب ديگر به سفره هاي آب زيرزميني نفوذ مي‌كند.
» » 1-6 آبهاي سطحي
دشت كاشمر يك رودخانه ي دائمي به نام شش تراز دارد، بقيه رودها و مسيل ها فصلي بوده و در فصل گرما خشك مي شوند از آن جمله اند: حصاريه ،كال بركال ،كال رودجرف ،
كال سرخ دره ، كال علي آباد ،كال دره گرگ، كال جاده كوه سرخ(سيد مرتضي) كال
خليل آباد،كال قوچ پلنگ .اين مسيل‌هاتماماً از ارتفاعات شمال و شمال شرق شهرستان سرچشمه مي گيرند،هر چند از آب آنها كمتر براي كشاورزي استفاده مي‌شودولي به علت نفوذ قسمتي
از آب اين سيلاب هادر زمين نقش مهمي در تغذيه ي سفره ي آب زيرزميني دارند.ميزان آب سفره هاي زير زميني با ميزان آبهاي سطحي ارتباط مستقيمي دارد،به گونه اي كه بخش اعظم آبهاي زيرزميني دشت كاشمر ازمحل بارشهاي جوي و مقدار كمي از آن از طريق رود خانه ي شش تراز و ديگر رودخانه هاي فصلي تشكيل مي‌گردد.به همين دليل رودخانه هاي فصلي به گاه جريان عاملي مؤثر و مفيد در تأمين آب هاي زيرزميني به شمار مي روند.
» رودخانه شش تراز :
اين رودخانه باحوضه ي آبريزي برابر 810 كيلومتر مربع از به هم پيوستن چندين رودخانه ي كوچك بوجود آمده كه مهم ترين آنها عبارتنداز:
» 1-كال ريوش: مهم ترين شاخه ي شش تراز است كه از تپه ماهور هاي مرتفع دشت كوه سرخ و دامنه هاي شمالي رشته كوه شمالي كاشمر سرچشمه گرفته و در مسيرهايي از شرق به غرب پس از عبور از مركز بخش ريوش در محل روستاي كريز با شعبات ديگربه هم پيوسته و رودخانه شش تراز را تشكيل مي دهند .
» 2ـ كال غوزستان : يكي از شعبات مهم شش تراز مي‌با شد كه مسيري از شرق به غرب دارد سرچشمه هاي اصلي آن مركز ارتفاعات شمالي شهر خليل آباداست . اين شاخه آخرين شاخه ي مهم است كه به شعبه ي اصلي مي ريزد و پس از طي چند كيلومتر آب شش تراز وارد دشت كاشمر ميگردد در حقيقت نام «شش تراز» پس از پيوستن اين شاخه به شعبه اصلي است كه به آن اطلاق مي گردد .
» 3ـ كال بند قراء (آب گرمك) : اين شعبه در مسيري از شمال غرب به جنوب شرق جريان داشته و به دليل داشتن چشمه در هيچ كدام از فصول سال خشك نمي شود . اين شعبه در روستاي كريز به شعبه اصلي ميريزد .
» 4 ـ كال خوشاب : مسير حركت اين شاخه از شمال غرب به جنوب شرق بوده و دقيقاً در فرا دست سد شاهي به شعبه اصلي وصل مي‌گردد .
» 5 ـ كال در بناي : اين شعبه مسيري در جهت شرق به غرب داشته و در جنوب روستاي كريز و فرادست سد شاهي به شعبه مركزي مي‌پيوندد .
» 6 ـ كال تجرود : يكي ديگر از شعبات فرعي ا ست كه مسيري از شمال به جنوب دارد و در روستاي كريز به شعبه ي اصلي مي پيوندد.
رود خانه شش تراز پس از مشروب كردن دشت ريوش در محل ايرج آباد به دشت كاشمر مي ريزد . محدوده دشت ريوش كه سرچشمه ي شاخه هاي اصلي شش تراز است عمدتاً از سنگ هاي آتشفشاني نظير آندريت ،كنگلومرا، و هم چنين سنگهاي رسوبي ورسوبي –آتشفشاني تشكيل شده است،هرچند آهك هاي اردويسين تاكرتاسه و نيز آميزه ي رنگين به خصوص در بخش غربي حوضه مشاهده مي شود،اما بخش نسبتاَ قابل توجهي از حوضه‌ي مزبور را نيز آبرفتهاي دوران چهارم دشت ريوش تشكيل مي دهد ، از آنجا كه اين رودخانه تنها و مهمترين رودخانه اي است كه در دشت كاشمراز دير باز مورد توجه قرار داشته آمار نسبتاً مفصلي از اين رودخانه در محل ايستگاه ايرج آباد جمع آوري گرديده است .
1ـ وسعت حوضه 110كيلومتر مربع
2ـ متوسط آبدهي 1200 ليتر درثانيه
3ـ متوسط آب بهاره 3000 ليتر در ثانيه
4ـ حداكثر حجم آب سالانه74 ميليون متر مكعب
5ـ حداقل حجم آب سالانه 8 ميليون متر مكعب
6 ـ متوسط رواناب سالانه 33 ميليون متر مكعب
طول رودخانه ي شش تراز حدود 75 كيلومتر است كه پس از مشروب كردن اراضي گاهي در فصول پر آبي وارد سد شهيد مدرس شده كه قسمتي از آن نيز وارد كوير مي گردد . منشاء مهم تغذيه كننده ي آب رود خانه ريزش هاي جوي شامل برف و باران و هم چنين چشمه هاي موجود در مسير رود خانه مي باشد دبي اين رود خانه در زمستان و اوايل بهار به حداكثر ميرسد و در تابستان به عللي چون عدم بارندگي و تبخير زياد ، از مقدار آب رود خانه به طور قابل ملاحظه اي كاسته مي شود
» » 2-6 منابع آبهاي زير زميني
منابع آب زير زميني در دشت كاشمر ، شامل آبهاي نهفته در رسوبات آبرفتي است كه آب هاي اصلي دشت را تشكيل مي دهد و عمدتا توسط رود خانه ها ،مسيل ها و مخرو طه افكنه‌هاي دامنه ي كوه سرخ تغذيه مي شود. عمق بر خورد به آب زير زميني در نقاط مختلف دشت متفاوت بوده و از 9تا 139 متر متغير است. عميق ترين عمق سطح آب زير زميني در اراضي سيد مر تضي 139 متر و كم ترين آن در روستاي كاهه 9متر ميبا شدبه اين ترتيب عمق بر خورد به آب زير زميني با توجه به توپو گرافي دشت از شمال وشمال شرق به طرف جنوب و جنوب غرب كاهش مي يابد
متوسط شيب آب زير زميني بين 3تا5 در هزار است . از نظر كيفيت شيميايي آب در اطراف
كاشمر و در حاشيه ارتفاعات كوه سرخ و مخروطه افكنه ، كيفيت آب مطلوب بوده و به طرف جنوب و جنوب غربي كيفيت آن كاهش مي يابد . حداقل املاح محلول معادل 173 ميلي گرم و حد اكثر آن به 7204 ميلي گرم در ليتر ميرسد هدايت الكتريكي در شرق وشمال آب خان دشت از 284 تا11000 ميكرومهوس بر سانتي متر متفاوت بوده است . بهره بر داري از آب خان دشت كا شمر از طريق چاه‌هاي عميق و نيمه عميق ،قنوات و چشمه سار ها به ميزان 377 ميليون متر مكعب در سال 1374 بوده است .

» » چاه‌ها
اولين آمار برداري درسال 1347 در قالب مطالعات شناسايي منطقه صورت گرفته است . تعداد چاه ها در شهرستان كاشمر از سال 1347 به تدريج افزايش يافته ، به طوري كه سالانه 22 حلقه چاه در دشت حفاري شده است . در نتيجه تعدادي از قنات ها ي منطقه بر اثر پايين افتادن سطح آب هاي زير زميني و كاهش بارش هاي جوي خشك گرديده‌اند . حد اكثر دبي چاه ها 61 ليتر در ثانيه گزارش شده است . متوسط دبي چاه ها5/ 27 ليتر در ثانيه است كه با توجه به افت شديد آب خان به ميزان 02/1 متر در هر سال ،مشاهده ميشود كه هنوز هم چاه ها از دبي قابل توجهي بهره مند هستند . گفتني است ،به دليل افت شديد سطح آب زير زميني در دشت كاشمر ،استخراج آب كشاورزي از طرف وزارت نيرو –امور آب ممنوع شد و حفر چاه تنها به جاي قنات خشك شده امكان پذ ير است

» » قنوات
تا قبل از رايج شدن چاه هاي عميق و نيمه عميق بخش عمده اي از آب مورد نياز شهرستان كاشمر توسط قنوات تامين مي شد ولي با متداول شدن حفر چاه آب دهي قنوات داخل دشت
به علت افت سطح آب زيرزميني كاهش يافت و تعداد زيادي از آنها خشك و بي آب شدند. با اين حال قنوات پر آب و مهمي در منطقه وجود دارد كه حيات روستاها به آنها وابسته است. پرآب ترين قنات شهرستان قنات رزق آباد مي‌باشد كه بيش از 90 ليتر در ثانيه آب دهي دارد . طويل ترين قنات مربوط به روستاي فروتقه است كه بيش از 30 كيلومتر طول دارد . در مجموع قنوات داير شهرستان حدود 4/13 درصد از آب هاي زير زميني را استحصال مي كنند.

» » چشمه
به علت كم بود سازندهاي نفوذ پذير در سطح شهرستان كاشمر و منقطع بودن لايه ها ، چشمه هاي پرآبي در آن ظاهر شده است. از 33 دهانه چشمه كه تماماً در ارتفاعات شمالي شهرستان قرار دارند سالانه دو ميليون متر مكعب از آب خان برداشت مي شود و كيفيت آب چشمه ها براي آشاميدن و كشاورزي مناسب و مطلوب است.
جدول شماره 4 منابع آبهاي زيرزميني ( تعداد و تخليه منابع آبهاي زيرزميني دشت كاشمر) تخليه به ميليون متر مكعب

» » منابع آب
 

منابع آب

سال

چاه ها

قنات

چشمه

مجموع تخليه سالانه

تعداد

تخليه

تعداد

تخليه

تعداد

تخليه

1347

175

122

136

67

-

-

219

1353

247

137

148

101

9

2

240

1361

515

297

109

99

9

2

398

1368

632

322

144

44

33

2

368

1374

705

325

161

50

33

2

6/377

1378

705

312

161

49

39

5

366


7- پوشش گيـاهي
به دليل تنوع اقليمي و تفاوت در نوع خاك ، وضعيت پوشش گياهي در سطح شهرستان كاشمر يكنواخت نيست به طوري كه در نواحي غرب و جنوب شهرستان پوشش گياهي از تراكم كمتري برخوردار است. حال آنكه قسمتهاي شرق و شمال شرق و نواحي كوهستاني شمال
از تراكم بيشتري برخوردار است.
گياهان نواحي كوهستاني بيشتر شامل درختان بنه ، بادام كوهي و بوته هاي « گون »، «درمنه » و ديگر گياهان كوهي است. افزون بر اين گياهان دارويي از جمله زيره كوهي ، آويشن ، بومادران ، بابونه ، مريم گلي ، كلپوره ، نعناع و… فراوان مشاهده مي گردد. بيشتر دره هاي نواحي كوهستاني را درختان ميوه نظير زردآلو ، هلو ، گردو ، انگور و… و نيز درختان جنگلي نظير چنار ، سپيدار، بيد ، تمشك ، زرشك و … پوشانده است.
در حال حاضر در طرح تحقيقاتي كه توسط گروه كشاورزي جهاد دانشگاهي شهرستان به مرحله اجرا در آمده است ، مي توان 30 گونه از گياهان دارويي را در شرايط آب و هوايي شهرستان كاشمر كشت نمود كه برخي از آنها عبارتند از : زنجبيل شامي ، رازيانه ، مريم گلي رسمي، مريم گلي آبي ، گل گندم ، شاه دانه ، گچ دوست ، روناس ، مارچوبه ، گشنيز ، سلمه ، بارهنگ ، گل گاوزبان ، سياه دانه و…
از نظر پراكندگي جغرافيايي مي توان در سطح شهرستان به دليل شرايط اقليمي متفاوت سه گونه مرتع با پوشش گياهي متفاوت تشخيص داد. به طوري كه مراتع كوهستاني شمال شهرستان به دليل برخورداري از ريزشهاي جوي نسبتاً مناسب داراي تنوع رستنيها بوده و بيشتر گياهان خانواده گرامينه ها و گياهان علفي پايا و غيرپايا و درختاني از قبيل بنه، زرشك، بادام كوهي ، و گونه هاي ديگر از گياهان نظير: كنگر ، ريواس وحشي، زيره سياه ، يونجه هاي چند ساله و… به چشم مي خورد در صورتي كه در نواحي دشت و دامنه ها با توجه به ميزان بارندگي سالانه كه حدود 175 ميلي متر مي باشد، گونه هاي گياهي نسبت به مراتع كوهستاني ضعيف تر بودهو گياهاني از قبيل درمنه دشتي، خارشتري، تلخه ، اسپندو … رشد ونمو مي كنند و سرانجام در نواحي جنوبي شهرستان گياهان مراتع كويري با شرايط خاص خود از جمله ريشه هاي بلند
و برگهاي كوچك و خار دار وجود دارند .
 


8- زندگي جانوري : (حيات وحش)
به دليل تنوع آب و هوا و پوشش گياهي شهرستان كاشمر زندگي جانوري و حيات وحش نيز متنوع بوده كه به طور خلاصه به دو نوع از زندگي جانوري منطقه اشاره مي گردد.

» » الف – زندگي جانوري منطقه شمال شهرستان
با توجه به محصور بودن اين منطقه به وسيله كوههاي شمال شهرستان ، گونه هاي جانوري از قبيل پلنگ، گرگ، روباه ، بزوحشي ، قوچ و ميش كوهي و پرندگاني چون كبك،تيهو، انواع كركس ، عقاب و … در آن زيست مي كنند. به جهت اهميت منطقه اداره محيط زيست شهرستان مساحتي حدود 47 هزار هكتار از اراضي منطقه را تحت عنوان منطقه شكار ممنوع سيد مرتضي در اختيار گرفته ، به طوري كه احياي محيط طبيعي و گونه هاي جانوري و گياهي
آن تحت مراقبت قرار گرفته است.

» » ب – زندگي جانوري در منطقه دشت
اين منطقه كه نواحي جنوب و جنوب غرب شهرستان تا اراضي شهرستان گناباد را شامل مي شود داراي جانوران زيادي از قبيل: انواع سنجاب زميني ، پرندگاني نظير: بلدرچين، گنجشك، شانه به سر و ديگر پرندگان مهاجر مي باشد. به جز موارد فوق جانوراني همچون شغال ، روباه، خرگوش، كفتار، سوسمار، مارمولك و … كه در اكثر نقاط ايران با تنوع زندگي مي كنند در اين منطقه نيز وجود دارند.

+ نوشته شده در  دوشنبه سی ام آبان 1390ساعت 22:1  توسط سید سعید  | 

تصاویر ماهواره ای کاشمر




+ نوشته شده در  دوشنبه سی ام آبان 1390ساعت 21:7  توسط سید سعید  | 

جاذبه های گردشگری کاشمر

»» غناي ميراث فرهنگي و گرانقدري موهبت‌‌هاي طبيعي و جغرافيايي در سرزمين كهن‌سال ايران، اگر نگوييم منحصر به‌فرد، حدّاَقل مي‌توان گفت در جهان، كم نظير است.

گرچه مردم ما كم و بيش از ديرينگي تمدّن و تاريخ‌شان آگاهند. با اين حال، برخي زواياي شگفت انگيز ميراث فرهنگي و جاذبه‌هاي طبيعي اين سرزمين، تاكنون تاريك و ناشناخته مانده است و بسياري از دوست‌داران اين مرز و بوم، به‌دليل عدم دسترسي به اطّلاعات لازم، به اندازه‌ي كافي با مواهب كم نظير اين سرزمين، آشنايي ندارند.

چنان‌كه بسياري از كاشمري‌ها، همه ساله با صرف وقت و هزينه‌ي گزاف، رنج و مخاطرات سفر را به جان مي‌خرند و به‌منظور بازديد از جاذبه‌هاي ديدني شهرهاي دور دست، قدم در راه مي‌گذارند. غافل از اين‌كه « آب، در كوزه و ما تشنه لبان مي‌گرديم.»

در اين‌جا، جهت آشنايي بيشتر خوانندگان گرامي با جاذبه‌هاي گردشگري شهرستان كاشمر، گوشه‌اي از اين آثار را معرّفي مي‌كنيم:

» آب‌گرم كريز:

در حدود 3 كيلومتري روستاي كريز، چشمه‌ي آب‌گرم معدني است كه در طول ساليان متمادي، مردم مناطق اطراف، براي استحمام و معالجه‌ي دردهاي پوستي و مفصلي از آن استفاده مي‌كرده‌اند و هنوز هم كم و بيش از آن استفاده مي‌كنند. گرچه متأسّفانه آن‌گونه كه بايد، بدان توجّهي نشده است و مي‌طلبد مسؤولان، اقدام‌هاي خوبي را كه اخيراً در جهت مرمّت و به‌سازي ساختمان فرسوده‌ي آن آغاز كرده‌اند، سرعت بخشند.

» آبشار باغ‌دشت (بغ‌دشت):

در فاصله‌ي 3 كيلومتري روستاي كريز كوه‌سرخ، آب‌شار زيبا و ديدني بغ‌دشت قرار دارد. مسير منتهي به آب‌شار، رودخانه‌اي است كه گرداگرد آن را كمربند زيبايي از درختان و درخت‌چه‌هاي انبوه فراگرفته و جلوه‌هاي بديع طبيعت و نسيم خنك و فرح بخش آن، احساسي رؤيايي در انسان برمي‌انگيزد.

» يخ‌دان طبيعي بندقرا:

در حدود 7 كيلومتري روستاي بندقرا، يخ‌دان طبيعي و بي‌نظيري است كه در تمام فصول سال، پُر از يخ است. تا همين چند سال اخير كه هنوز اهالي روستاهاي اطراف همچون بندقراء، توندر و خرو از نعمت برق برخوردار نبودند، يخ مورد نياز خود را از آن يخ‌دان تأمين مي‌كردند.

» مناظر بديع مسير جادّه‌ي كاشمر به كوه‌سرخ (تنگل سنگ نصوح):

مناظر چشم نواز و كم نظير مسير كوهستاني كاشمر به كوه‌سرخ و كوه‌سرخ به نيشابور ـ تا روستاي عطائيّه ـ با چشمه‌سارها و كلاته‌هاي مختلفش، يكي از ديدني‌ترين مناطق اين شهرستان به شمار مي‌رود. زيبايي‌هاي اين منطقه كه چشم اندازهاي ماسوله را پيش روي انسان مجسّم مي‌كند، همه روزه جمع زيادي از مردم كاشمر و شهرها و آبادي‌هاي اطراف را به سوي خود مي‌كشاند، تا فارغ از هياهوي زندگي شهري، ساعات و دقايق فرح بخشي را در دامان پُرمهر طبيعت بگذرانند.

البتّه مناظر ديدني اين شهرستان زياد است و منحصر به موارد فوق‌الذّكر نيست، امّا از آن‌جا كه بناي ما بر اختصار و اشارت است، به همين مقدار بسنده مي‌كنيم.

——————————————————————————–

منبع:

a. كتاب ترشيز/ جلد اوّل / نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان كاشمر / ايرج سعادتمند

+ نوشته شده در  دوشنبه دوم آبان 1390ساعت 19:10  توسط سید سعید  | 

مشاهیر و بزرگان

»» كاشمر جايگاه بزرگان،دانشمندان و شاعران زيادي بوده است.ياقوت حموي در كتاب مشهور خود معجم البلدان مي نويسد: بشث شهري است از نواحي نيشابور و آن استاني است كه مركز آن طرثيث مي باشد و گفته شده ،وجه تسميه آن براي اينست كه بشت مثل پشت است براي نيشابور.گاهي به اين منطقه بشت عرب هم گفته مي شود به جهت فراواني ادبا و فضلاي اين بخش. اكنون به صورت خلاصه ، شماري از اين بزرگان را كه نام آنها در متون تاريخي و ادبي ذكر شده ذكر مي نمائيم چرا كه بررسي همه جانبه زندگاني مشاهير خطه ي كاشمر نياز به تحقيق جدا گانه أي دارد.

عميد الملك كندري

——————————————————————————–

»» طغرل بيك سلجوقي كه در سال 439 هجري .ق با جلوس خود ،سلطنت آل سلجوق را اغاز كرد ،مدت بيست سال از بيست و شش سال سلطنت خود را بر كفايت و كارداني وزيري دانشمند تكيه داشت كه عميد الملك خوانده مي شد .

عميد الملك اگر چه به عمر ،كم زيست و در هنگامي كه به قتل رسيد چهل و چند سال بيشتر نداشت ليكن نيمي از همين عمر كوتاه را وزارت داشت و هم در طول دوران وزارت خود از خدمت به زبان و ادب فارسي باز نايستاد .

عميد الملك خود البته از دانشمندان و شاعران زمان خود بود و سبب راه يافتنش را به دربار سلاجقه نيز به علت فضلي كه داشته است ، ذكر كرده اند وي سرانجام با سياست رقيب سياسي خود نظام الملك به قتل مي رسد و جسد او را در سال 456 هجري .ق به زادگاهش كندر برده و در كنار مدفن پدرش ابو صالح منصور به خاك سپرده شد .

——————————————————————————–

شهاب ترشيزي

——————————————————————————–

»» ميرزا عبد الله شهاب ترشيزي شاعر بسيار معروفي است كه در عصر حكومت زنديه مي زيسته و در اوايل عهد قاجار در اوج شهرت به سر برده است.تذكره نويسان وي را شيرين كلام ،خوش طبع ، استاد، فصيح ، بليغ،آگاه به كمالات صوري و معنوي معرفي كرده اند .اصل شهاب از ترشيز واجداد وي از حاكمان آن ديار بوده اند و شهاب احتمالا در حدود سال هاي 1160در همين شهر به دنيا آمده است .

مرا مسكن اصل ترشيز بود درآن جايگه عـــــزتي نيز بود

پـدر بر پـدر جمله از ديرگاه همه صاحب منصب و عز وجاه

شاعر بر اثر بد رفتاري حاكم ترشيز ظاهرا در سال 1189هجري . ق ترشيز را به قصد شيراز ترك مي گويد و سپس چند سالي در سلطان آباد – اراك – به سر برده و آنگاه در سال 1197 و اندكي بعد از در گذشت كريم خان زند از راه اصفهان به خراسان مراجعت و به ترشيز بر مي‌گردد . يكي دو سال آخر زندگي شهاب در دستگاه اسحاق خان قرايي حاكم تربت و پسران وي گذشته است و سرانجام شاعر در سال 1216هجري . ق در مي گذرد .

——————————————————————————–

ظهوري ترشيزي

——————————————————————————–

»» ظهوري از شاعران اوايل قرن يازدهم است كه در هند اقامت داشته و مورد توجه خاص ابراهيم عادل شاه والي بيجار پور بوده است نوشته اند كه ظهوري مدتها در خراسان و عراق و فارس به سر برده و در شهرهاي اين نواحي با بزرگان و امرا وشعرا مصاحبتها داشته و آنگاه از طريق مكه در سال 980 هجري .ق عازم هند مي شود. سرانجام در جريان شورش هاي دكن به سال 1025 هجري .ق به قتل مي رسد .

——————————————————————————–

محيي الدين طرششي

——————————————————————————–

»» ابو سعيد محمد بن يحيي معروف به محيي الدين در سال 476 هجري قمري در طرشيث به دنيا امد و پس از گذراندن روزگار كودكي و آشنا شدن با بسياري از علوم و اداب زمان خود براي تكميل و تحصيل فقه به خدمت امام محمد غزالي (450-505) شتافت و طولي نكشيد كه از بزر گترين شاگردان او شمرده شد و در رديف بزرگترين شاعران قرار گرفت . از آثار اين دانشمند ترشيزي چيزي در دست نيست اما از اهم تاليفات او به دو كتاب الانتصاف في مسائل الخلاف و المحيط في شرح الوسيط اشاره شده است . محيي الدين در جريان حمله غزها به نيشابور در سال 548 هجري .ق به قتل رسيد.

——————————————————————————–

اهلي ترشيزي

——————————————————————————–

»» وي از شاعران قرن دهم هجري است كه با اهلي شيرازي هم دوره بوده است. اهلي را عموماً از ترشيز خراسان دانسته اند و او را به حلاوت گفتار و شيريني اشعار ستوده اند.به هر حال اهلي از جمله شعرايي است كه در دربار سلطان حسين ميرزا و در دستگاه امير علي شير نوايي در هرات گرد آمده بودند،از اين روي وي از حيث طرز فكر و مشرب مقلّد شاعران اين دربار بوده است،وفات اهلي را در سال 934ه.ق نوشته‌اند.

——————————————————————————–

»» علاوه بر شعرا و رجال فوق تعدادي از شعرا و بزرگان كاشمر كه نامشان در تذكره ها و كتب آمده است ، فهرست وار ذكر مي شود.

از آن جمله اند :

» كاتبي ترشيزي

» طوطي ترشيزي

» شيخ احمد جامي نامقي

» آبي ترشيزي

» اسماعيل ترشيزي

» خواجه علي شهاب ترشيزي و …

——————————————————————————–

سرداران شهید شهرستان کاشمر

در جريان دفاع مقدّس، هزاران نفر از مردان با حميّت اين شهرستان، دوشادوش ديگر هم‌وطنان خود به دفاع از دين و كيان اسلامي خويش پرداخته، در حدود 640 نفر به فيض عضماي شهادت نائل گرديدند، جمعي به شرف جانبازي مفتخر گرديده و جماعتي از آنان نيز سرافرازانه به آغوش گرم خانواده‌ بازگشته تا پيام‌رسان خون هم‌رزمان شهيد خويش گردند.

به‌روان پاك تمامي شهيدان گلگون كفن انقلاب اسلامي و دفاع مقدّس، به‌ويژه لاله‌هاي پرپر اين ديار درود و صلوات مي‌فرستيم و از خداي بزرگ علوّ درجات براي آن لولي وشان و اهورا صفتان و شهادت در راهش را براي ما بازماندگان از كاروان شهدا، مسئلت مي‌كنيم.

بديهي است، اين صفحات محدود و مجال اندك را ياراي شرح زندگي تمامي اين غيورمردان پاك‌باخته نيست. امّا چگونه مي‌توان بخشي را به تذكره‌ي رجال و مشاهير اين ديار اختصاص داد و از مردان مردي كه عزّت، شرف، امنيّت و تماميّت ارضي خويش را مديون ايثار و پايمردي‌شان هستيم، سخني به‌ميان نياورد؟ امّا:

آب دريا را اگر نتوان كشيد هم به‌قدر معرفت بايد چشيد

بنابراين برمبناي رتبه بندي نظامي شهدا به سردار و غيرسردار ـ و نه بر مبناي ارجحيّت‌ها و امتيازات خاصّ ديگر ـ به شرح مختصر زندگي هفده تن از سرداران اين ديار مي‌پردازيم.

——————————————————————————–

1- براهني‌فر، يوسف

سردار و معلّم شهيد يوسف براهني‌فر فرزند رمضان در سال 1334 هـ.ش در چالوس به دنيا آمد. دوران تحصيل خود را تا مقطع ديپلم در زادگاهش به پايان رساند. سپس چندي در كسوت شريف معلّمي، در كاشمر به خدمت مشغول گرديد. بعد از پيروزي انقلاب اسلامي به منطقه‌ي كردستان اعزام شد. با آغاز جنگ تحميلي، در منطقه‌ي عمليّاتي جنوب حضور يافت و در كنار مسائل نظامي، به امور فرهنگي نيز اهتمامي ويژه داشت.

در رمضان 1362 هـ.ش به عنوان مسؤول دسته‌ي تخريب تيپ 21 امام رضا‹ع› در هنگام پيشروي در ارتفاعات قلاويزان به اسارت دشمن درآمد. سرانجام پس از تحمّل شكنجه‌هاي طاقت‌فرسا، در تاريخ 18/5/1362 به فيض عظماي شهادت نائل گرديد. پيكر پاكش پس از انتقال به كاشمر، در كنار قبور ديگر هم‌رزمانش در جوار آرامگاه شهيد مدرّس‹ره› به‌خاك سپرده شد.

——————————————————————————–

2- بهاري، مرتضي

سردار دانش آموز و بسيجي شهيد مرتضي بهاري فرزند محمّدرضا، در نخستين روز از اسفند ماه سال 1347 هـش در كاشمر متولّد شد. دوران ابتدايي و راهنمايي را در زادگاهش سپري كرد. با آغاز جنگ تحميلي به جبهه اعزام شد و در آن‌جا علاوه برنبرد با دشمن متجاوز، به ادامه تحصيل نيز پرداخت.

مدّت 5 سال متناوب در جبهه‌هاي حق عليه باطل،حضوري مثمرثمر داشت. درعمليّات‌هاي مختلف به عنوان تخريب‌چي شركت داشت. تا اين‌كه در تاريخ 28/7/1365 درحالي كه مسؤوليّت دسته ي تخريب لشكر پنج نصر را برعهده داشت، در جزيره‌ي مجنون به شهادت رسيد و در كنار آرامگاه شهيد مدرّس(ره) كاشمر به خاك سپرده شد.

——————————————————————————–

3- خورشاهي فروتقه، محمّد علي

سردار شهيد محمّدعلي خورشاهي فرزنـد اسماعـيل، سـال 1342هـش در روستاي انصـــاريه (فروتقه)ي اشمر به دنيا آمد.

تحصيلات ابتدايي را در زادگاهش به اتمام رساند و براي ادامه‌ي تحصيل به شهر كاشمر نقل مكان كرد. وي مدّتي دركارگاه سيم پيچي و تعميرگاه خودرو مشغول به‌كار شد. با شروع انقلاب، در صحنه‌هاي مختلفي همچون تظاهرات‌، پخش اعلاميّه‌ و…حضوري فعّال داشت. بعد از پيروزي انقلاب، وارد سپاه پاسداران شد و با شروع جنگ تحميلي، به جبهه‌ها اعزام گرديد. پس از چندي ازدواج كرد و سه فرزند از خود به يادگار گذاشت.

سردارخورشاهي در عمليّات‌هاي مختلفي شركت كرد. تا اين‌كه در تاريخ 1/9/1366 در عمليّات نصر8 به عنوان معاون گردان كوثر حضور يافت و بر اثر تركش خمپاره در منطقه‌ي ماؤوت به شهادت رسيد و در زادگاهش به خاك سپرده شد.

——————————————————————————–

4 – سبحاني كوه‌سرخي، حسين

سردار شهيد حسين سبحاني فرزند علي اكبر، در اوّلين روز از خرداد سال 1331 هـ.ش در روستاي ايور از توابع بخش كوه‌سرخ كاشمر به دنيا آمد. باوجود برخورداري از هوش و استعداد فوق‌العاده، به خاطر ضعف مالي خانواده، تحصيلات خود را تا سوّم راهنمايي بيشتر ادامه نداد و به كار قاليبافي اشتغال ورزيد.

در سال 1356 ازدواج كرد و چهار فرزند از خود به ياد گار گذاشت. در سال 1358 با تأسيس سپاه پاسداران وارد اين نهاد شد. در جريان جنگ تحميلي، بارها به جبهه عزام شد. مدّتي در كردستان و چند ماهی هم به عنوان مربّي آموزش نظامی در پادگان آموزشي سيّدمرتضي‌‹ع› گذراند. در عمليّات‌هاي آزادسازي خرمشهر و بستان شركت داشت. تا اين‌كه در تاريخ 30/2/1365 در عمليّات بازپس‌گيري مهران با سمت معاون گردان كوثر تيپ 21 امام رضا‹ع› حضور يافت و بر اثر تركش خمپاره به شهادت رسيد. پيكر پاكش در روستاي زادگاهش در جوار مزار برادر شهیدش به خاک سپرده شد.

——————————————————————————–

5- سبيليان، سيّدمحمود

سردارشهيد سيّدمحمود سبيليان فرزند سيّد احمد به تاريخ 21/9/1338 هـ.ش در كاشمر به‌دنيا آمد. تحصيلات خود را تا پايان دوره‌ي دبيرستان در كاشمر گذراند.

وي از همان اوان انقلاب، مسائل مربوط به انقلاب را با حسّاسيّت خاصّ دنبال مي‌كرد و با تشكيل جلسات متعدّد عقيدتي و تفسير قرآن، به ارشاد و راهنمايي دوستان خود همّت مي‌گماشت.

سيّد محمود نقش به سزايي در تظاهرات مردم ضدّ نظام ستم شاهی داشت و با پيروزي انقلاب اسلامي، از بنیانگذاران کمیته ی انقلاب اسلامی، جهاد سازندگی و سپاه پاسداران بود. در خصوص نقش و تأثیر وی در انقلاب همین بس که بسیاری از نیروهای فعّال در انقلاب و جنگ تحمیلی، از دست پرورده های این شهید عزیز بودند.

در سال 1358 به عضويّت سپاه پاسداران انقلاب اسلامي درآمد و به عضويّت شوراي فرماندهي اين نهاد مقدّس پذيرفته شد و در مسؤوليّت‌هاي مختلف محوّله شايستگي‌هاي ويژه‌ي خود را نشان داد.

در تاريخ 4/12/1362 به عنوان مسؤول واحد رزمي لشكر پنج نصر، در عمليّات خيبر شركت كرد و در جزيره‌ي مجنون مفقودالاثر گرديد. پس از پايان جنگ، پيكر پاكش توسّط گروه تفحّص پيدا شد و پس از 16 سال، به زادگاهش انتقال يافت و بعد از تشييع جنازه‌اي باشكوه و به يادماندني، در گل‌زار شهداي شهيد مدرّس، به خاك سپرده شد.

——————————————————————————–

6- شهابيان، هادي

سردار و معلّم شهيد، هادي شهابيان فرزند حسين در سوّم فروردين 1339 هـ.ش در كاشمر به دنيا آمد. پس از اخذ فوق ديپلم به شغل شريف معلّمي مشغول گرديد. در جريان خيزش مردم بر ضدّ رژيم ستم‌شاهي، دوشادوش مردم به فعّاليّت پرداخت. كانون تربيتي لقمان از يادگارهاي آن شهيد عزيز، پس از پيروزي انقلاب است.

با شروع جنگ، به عنوان بسيجي به جبهه اعزام شد و در عمليّات‌هاي مختلفي شركت كرد. تا اين‌كه در تاريخ 18/1/1366 به عنوان معاون گردان نوح در عمليّات كربلاي 5 شركت كرد و در منطقه‌ي شلمچه به شهادت رسيد. تربت پاك وي در جوار آرامگاه امام‌زاده سيّدحمزه‹ع› مي‌باشد.

——————————————————————————–

7- صادقي، محمّد علي

سردار شهيد حاج محمّدعلي صادقي فرزند عبدالله، در سوّمين روز از فروردين سال 1338 در روستاي كريز ازتوابع بخش كوهسرخ كاشمر به دنيا آمد. تا پايان دوره ابتدايي در زادگاهش درس خواند و به علّت مشكلات مالي خانواده، درس را رها كرد و در كارهاي

كشاورزي، كمك دست خانواده شد. با پيروزي انقلاب و تشكيل سپاه، به عضويت اين ارگان در آمد و با آغاز جنگ تحميلي راهي جبهه شد. در طول 38 ماه خدمتش در عمليّات‌هاي مختلف شركت كرد و از خود رشادت‌هاي بسياري نشان داد. تا اين‌كه در تاريخ 19/10/1365 در عمليّات كربلاي 5 ، با مسؤوليّت فرمانده گردان كوثر تيپ 21 امام رضا‹ع› شركت كرد و در منطقه‌ي خرّمشهر بر اثر تركش خمپاره به شهادت رسيد و در كنار آرامگاه شهيد مدرّس كاشمر به خاك سپرده شد.

——————————————————————————–

8- عاصمي، علي‌رضا

سردار شهيد علي رضا عاصمي فرزند محمّد، سال 1341 در كاشمر به دنيا آمد. دوران تحصيل خود را تا پايان دوره دبيرستان در زادگاهش پشت سر گذاشت. باپيروزي انقلاب و تشكيل نهادهاي مختلف انقلابي در نهادهايي همچون سپاه، كميته‌ي انقلاب اسلامي، جهاد سازندگي و … به فعّاليّت مشغول شد. با آغاز جنگ تحميلي، جزء اوّلين افرادي بود كه به جبهه اعزام شد. .

شهيد عاصمي بيش از 72 ماه به صورت مستمر در جبهه حضور داشت و در اكثر عمليّات‌ها با مسؤوليّت‌هاي مختلف شركت داشت. تخصّص وي در گروه تخريب بود و همواره تلاش داشت، نيروهاي تحت امر خود را با تازه‌ترين اطّلاعات علمي پيرامون كار تخريب آشنا سازد.

شهامت، عرفان، تخصّص، تعهّد، تعبّد و خوش‌رفتاري سردار عاصمي، زبانزد خاص و عام بود. سرانجام در ساعت 2 بعد از ظهر روز دوشنبه 13/10/1365در حالي‌كه عضو شوراي فرماندهي و مسؤول گروه تخريب تيپ ويژه‌ي پاسداران بود، به همراه دوستانش در حال خنثي سازي بمب‌هاي فروريخته شده توسّط هواپيماهاي متجاوز عراقي در كرمانشاه به شهادت رسيد و در كنار آرامگاه شهيد مدرّس كاشمر، در جوار برادر شهيدش به خاك سپرده شد.

——————————————————————————–

9- عصمتي، سيّدعلي‌رضا

سردار شهيد سيّد علي‌رضا عصمتي فرزند سيّدمحمّد در سال 1338 در روستاي انابد از توابع شهرستان بردسكن به‌دنيا آمد. دوران تحصيلات ابتدايي را در زادگاهش گذراند. در سال 1360 به عضويّت سپاه پاسداران درآمد وي كه علاقه وافري به قرآن كريم و تفسير أن داشت، بارها به جبهه اعزام شد و در عمليّات‌هاي مختلفي حضور يافت. سرانجام در هجدهم فروردين سال 1366 در جريان عمليّات كربلاي 8 با مسؤوليّت معاون گردان كوثر تيپ 21 امام رضا‹ع› شركت نمود و در منطقه‌ي شلمچه به شهادت رسيد. پیکر پاکش در روستای زادگاهش به خاک سپرده شد.

——————————————————————————–

10- فلّاح هاشميان، سيّدحسن

سردارشهيد سيّدحسن فلّاح هاشميان فرند سيّد مهدي، سال 1340 در شهرستان كاشمر متولّد شد. تحصيلات خود را تا سال دوّم دبيرستان در كاشمر ادامه داد. پس از تشكيل سپاه پاسداران، به عضويّت اين نهاد انقلابي درآمد وي كه مدّتي در پادگان آموزشي سيّد مرتضي‹ع› فرماندهي گروهان آموزشي را برعهده داشت، در عمليّات‌هاي مختلف نظير: بستان، مسلم ابن عقيل، فتح المبين، خيبر و بدر شركت نمود. تا اين‌كه در تاريخ 23/10/1365 در عمليّات كربلاي 5 با مسؤوليّت فرمانده گردان والعاديات تيپ 21 امام رضا‹ع› شركت كرد و در در منطقه‌ي شلمچه، توسّط تيري كه به پيشاني‌اش اصابت نمود، به شهادت رسيد. پيكر پاكش در جوار ديگر هم‌رزمانش در آرامگاه شهيد مدرّس كاشمر به خاك سپرده شد.

——————————————————————————–

11- قرباني، حسين

سردار شهيد حسين قرباني فرزند حسن، به تاريخ 2/7/1337 در روستاي ابراهيم آباد بردسكن به دنيا آمد. دوران ابتدايي را در مولدش به پايان رساند و در همان‌جا به كار مشغول شد.

وي در سال 1361 به عضويّت سپاه پاسداران درآمد و در عمليّات‌هاي مختلف در جبهه‌هاي نبرد، حضور يافت. سرانجام در تاريخ 21/12/1362 در عمليّات خيبر با مسؤوليّت معاون گردان سيف الله لشكر پنج نصر شركت نمود و در جزيره مجنون بر اثر اصابت تركش به قلبش، به شهادت رسيد و در زادگاهش به خاك سپرده شد.

——————————————————————————–

12- قوام، سيّد علي‌رضا

سردار و معلّم شهيد سيّد علي‌رضا قوام فرزند سيّد هاشم، تيرماه سال 1337 در روستاي حاجي آباد كاشمر متولّد شد. دوران ابتدايي تا سال سوّم دبيرستان را در كاشمر مشغول تحصيل شد و براي ادامه تحصيل به دانشسراي مقدماتي قوچان رفت. پس از فراغت از تحصيل، به شغل شريف معلّمي مشغول شد.

با تشكيل جهاد سازندگي، به اين نهاد انقلابي پيوست و در مسؤوليّت كميته‌ي كشاورزي جهاد سازندگي كاشمر به فعّاليّت پرداخت. مدّتي نيز مسؤوليّت جهاد سازندگي سرخس را برعهده داشت.

سردار قوام در عمليّات‌ها‌ي مختلفي شركت كرد. تا اين‌كه در تاريخ 19/10/1365 در جريان عمليّات كربلاي5 ، با مسؤوليّت معاونت گردان نوح تيپ 21 امام رضا‹ع›، در منطقه‌ي شلمچه به شهادت رسيد. پيكر مطهّرش در كنار آرامگاه شهيد مدرّس به خاك سپرده شد.

——————————————————————————–

13- محمّدجاني، عبّاس

سردارشهيد عبّاس محمّدجاني فرزند علي‌اكبر، به سال 1341 دركاشمر ديده به جهان گشود. دوران تحصيل خود را تا پايان دوره‌ي راهنمايي در اين شهر سپري كرد. با پيروزي انقلاب، به عضويّت سپاه پاسداران درآمد و با شروع جنگ، جزو نخستين كساني بود كه به جبهه اعزام شد و چند سال به صورت متناوب در كردستان با ضدّ انقلاب به ستيزه پرداخت.

سرانجام در تاريخ 7/12/1364 به عنوان فرمانده گردان ضدّ زره تيپ ويژه‌ي شهداء در عمليّات والفجر9 شركت كرد و در حالي‌كه مشغول شكار تانك‌هاي دشمن در منطقه‌ي چوارته و سليمانيه‌ي عراق بود، هدف گلوله تانك قرارگرفت و به شهادت رسيد. جسم اطهرش پس از انتقال به كاشمر، در جوار آرامگاه شهيد مدرّس به خاك سپرده شد.

——————————————————————————–

14- نيازمند، سيّدخليل

سردارشهيد مهندس سيّدخليل نيازمند فرزند سيّدعلي، به سال 1330 در كاشمر به‌دنيا آمد. تحصيلات خود را تا سطح ديپلم در زادگاهش به پايان رساند. سپس در رشته‌ي متالوژي دانشگاه علم وصنعت، به تحصيل پرداخت. در سال 1354 فارغ التحصيل شد و 8 ماه در كارخانه ذوب آهن اصفهان مشغول به كارشد.

مهندس نيازمند پس از طيّ دوره‌ي سربازي به خدمت آموزش و پرورش درآمد و مدّتي معاونت هنرستان سيّد جمال الدّين اسدآبادي مشهد را عهده دار بود.

درگيرودار تظاهرات مردم عليه رژيم پهلوي، به نوبه‌ي خود سهم به سزايي در فعّاليّت‌هاي سياسي برعهده داشت. در وقايع 17 شهريور و 10 دي از سوي رژيم ستم شاهي مصدوم شد.

با پيروزي انقلاب و تشكيل سپاه پاسداران به عضويّت اين نهاد انقلابي درآمد و به عنوان اوّلين فرمانده عمليّات سپاه ناحيه‌ي كاشمر مشغول خدمت شد. با آغاز جنگ تحميلي، مدّتي به مناطق جنگي جنوب كشور رفت.

مهندس نيازمند، پس از خدمات ارزنده‌اي كه در سپاه انجام داد، هنگا‌مي‌كه در تاريخ 19/10/1360 براي پاك‌سازي ارتفاعات كاشمر از لوث وجود خوانين و ضدّ انقلاب، به منطقه‌ي اسحاق آباد رفته بود، به شهادت رسيد و در جوارآرامگاه شهيد مدرّس(ره)، به خاك سپرده شد.

——————————————————————————–

15- هادي، محمّدرضا

سردار شهيد محمّدرضا هادي فرزند اسماعيل، به تاريخ 25/3/1347 در روستاي انصاريه (فروتقه)ي كاشمر به دنيا آمد. دوران دبستان و راهنمايي را در زادگاهش به پايان رساند و با پيروزي انقلاب به عضويّت بسيج درآمد.

در آغاز جنگ، باوجود اين‌كه سنّ كمي كه داشت، به جبهه اعزام شد و در عمليّات‌هاي مختلفي به همراه گروه تخريب شركت كرد و از خود رشادت‌هاي خاصي نشان داد. تا اين‌كه درتاريخ 6/5/1365 به عنوان مسؤول محور تخريب تيپ 18 جواد الائمّه(ع) از لشكر 5 نصر، در منطقه‌ي جنگي مهران حضور يافت و در حين انجام مسؤوليّت در ارتفاعات قلاويزان به شهادت رسيد و در زادگاهش به خاك سپرده شد.

——————————————————————————–

16- يزداني كريزي، محمّد

سردار شهيد محمّد يزداني كريزي فرزند جواد، در اوّلين روز از فروردين ماه سال 1343 در روستاي كريز از توابع بخش كوه‌سرخ شهرستان كاشمر به‌دنيا آمد. تحصيلات خود را در كاشمر گذراند. با شروع جنگ تحميلي، در حالي كه هنوز 16 سال نداشت، به سوي جبهه‌ها شتافت و از نواحي دست، شكم و گلو مجروح شد. پس از چندي به عضويّت سپاه پاسداران درآمد و در نبردهاي مختلف از فتح بستان تا كربلاهاي4 و 5 حضوري مثمر ثمر داشت. سرانجام در عمليّات كربلاي5 در تاريخ 19/10/1365 با سمت معاون گردان كوثر تيپ 21 امام رضا‹ع› شركت نمود و پس از رشادت‌هاي بسياري كه از خود نشان داد، به شهادت رسيد. پيكر پاكش پس از انتقال به كاشمر، در جوار آرامگاه شهيد مدرّس به خاك سپرده شد.

——————————————————————————–

17- يغمايي، علي

سردار و معلّم شهيد علي يغمايي فرزند عبدالحسين، به تاريخ 8/7/1335 در روستاي شفيع آباد بردسكن متولّد گرديد. پس از پايان تحصيلات، در سال 1354 به خدمت سربازي اعزام و به عنوان سپاه دانش به كسوت معلّمي مفتخر گرديد.

سپس به دانشسرا راه يافت و در ضمن تحصيل، به فعّاليّت‌هاي سياسي‌ـ مذهبي پرداخت. در اين ارتباط چندبار توسّط ساواك بازداشت شد. با پيروزي انقلاب به عنوان مسؤول امور تربيتي آموزش و پرورش بردسكن به خدمت مشغول گرديد.

با آغاز جنگ تحميلي، در كسوت بسيجي، به جبهه اعزام شد و در سمت مسؤول گروه تخريب به فعّاليّت پرداخت. تا اين‌كه در تاريخ 24/1/1362 در حالي‌كه در منطقه‌ي شمال فكّه به انجام مأموريّت مشغول بود، مفقودالاثر گرديد. پيكر پاكش چندي بعد، توسّط گروه تفحّص پيدا شد و پس از انتقال به كاشمر، در جوار آرامگاه شهيد مدرّس به خاك سپرده شد.

+ نوشته شده در  دوشنبه دوم آبان 1390ساعت 19:9  توسط سید سعید  | 

علت وجود شهر کاشمر

»» علت وجود شهر كاشمر

از منابع تاريخي چنين بر مي آيد كه جاي گاه نخستين كاشمر درغرب شهر كنوني در محلي به نام كشمر بوده است پيشينه ي آن به دوران پارت ها مي‌رسد.پس ازحمله ي اعرابو ويرانيهاي شگرفي كه به همراه داشت،مردم كشمربه ناحيه اي كه امروز به خيابان سلطانيه معروف است كوچ كردند و درحدفاصل سلطانيه وقريه ي فيض آباد كه به شهر كهنه (خيابان17شهريوركنوني) معروف است مسكن گزيدند.به هرحال كاشمر شهري است كه هزاران سال را فراپشت نهاده است وبسياري از ادوار واحوال رابه خودديده است »بايددانست كه نقش عوامل طبيعي درمكان گزيني شهر ودوام و بقاي آن اهميتي به سزا دارد .چرا كه شهرهايي درطول تاريخ ايران باقي‌مانده اند كه از مزايايي چون:واقع شدن درپاي كوهها ويادر حوضه هاي ميان كوهستاني ،دسترسي به منابع آب (عمدتاًقنات)،پس كرانه هاي نسبتاًحاصلخيزوجاده هاي تجاري باستاني برخورداربوده اند. درمورد شهر كاشمر اختصاصاًوضعيت توپوگرافي منطقه ،دشت را محلي مناسب براي تجمع سكونت گاههاي انساني ساخته است مهمترازآن دسترسي به منابع آب مي تواند نمونه اي روشن برپيدايش و گسترش شهرودوام آن باشد ازمهمترين قنات هاي شهر كاشمر مي توان به سلطانيه وفيض آباد اشاره كرد .اين دو در محلات قديميشهر كه هسته ي اوليه ي آن به حساب مي آيند،جريان داشته اند.»» ساخت و بافت شهر به طوركلي ازنظر خصوصيات مشترك مي توان3 نوع بافت شهري دركاشمر تشخيص داد.»» بافت قديم وسنتي كاشمر شهر كاشمرتا پيش ازسال 1355ساختاري سنتي داشت.خصوصيات فيزيكي آن باتوجه به اصول وگرايش هاي حاكم برچگونگي شكل گيري اغلب شهرهاي ايران استوار بود .بافت سنتي شهر كاشمر تحت تاثير سازگاري باشرايط اقليمي ،داشتن روابط نزديك مردم درهمسايگي ، همكاري وتمهيدات امنيتي ،داراي ساختاري متراكم وقلعه اي بوده واز عناصر زير تشكيل شده بود :1- محلات شهر 2- بازار ومعابر اصلي 3- ارگ شهر 4- حصار وباروهاي شهر ودروازه هاي آن بزرگترين وفعال ترين محله ي كاشمر ،شهر كهنه بوده ،كه بيشتر آن درجنوب بازار قديم وخيابان 17شهريور كنوني قرار داشته است .گرداگردآن رابارو وخندق فراگرفته بود .محله شهرنو همان گونه كه ازآن پيداست درپي توسعه شهر كهنه بوجودآمده ودرمركز آن مسجد جامع بنا شده است .ازنظر بافت وجوه مشتركي بامحله شهركهنه دارد.قطعات زمين درشهركهنه ونو داراي بافت منظم وبسيار كوچك وفشرده است.خانه ها بيشتر يك طبقه ودارايصحن حياط مي باشند. مصالح مصرفي در آن ها خشت خام وآجر با سقف هاي چوبي وتاق گهواره اي هستند . شايان گفت است كه فشردگي بافت هاي شهر سنتي از جمله كاشمر علاوه بر پاسخ گويي به شرايط نامساعد اقليمي مزاياي ديگري را نيز دربرداشته است .ازجمله:كاهش قابل توجه شبكه ي ارتباطي وحمل ونقل شهري ،به حداقل رساندن مصرف انرژي بابه كارگيري نيروهاي طبيعت مثل سيستم هاي انفعال خنك كنندگي (بادگيرها) استفاده از زمين باقي مانده براي كشاورزي ،پيوندهاي اجتماعي .ونهايتاًحفاظت ازمحيط زيست مجموعه ي بازار نيزدر مسير دروازه هاي مهم شهر يعني دروازه ي تربت وسبزوار قرار داشته وبخشي از بافت اصلي شهر را تشكيل مي داده است .

»» بافت استقرار روستايي قديم: در مراحل بعدي توسعه ،قريه هاي نزديك به هسته ي اوليه يعني فيض آبادوسلطان آباد تقريباً به شهر متصل شده اند .اين بخش از توسعه داراي بافت روستايي محله ي فيض آباد كه قريه ي فيض آباد را به شهر متصل ساخته ومحله ي نوكه در امتداد جاده ي تربت حيدريه بنا شده پس از نابودي بارووخندق شهر ساخته شد وكم كم به شهر وصل شده اند شيوه ي ساختمان خانه ها با شهرنو چندان متفاوت نيست ،بااين تفاوت كه فاقد نظام وسلسله مراتب شهري وبخصوص تشكل سازمان يافته است .اين قسمت ازتوسعه ي شهري كه درحد فاصل زمان قديم وتوسعه ي سال هاي اخير قرار گرفته ،مرحله اي ازهرج ومرج شهر ي را نشان مي دهد كه نظام ساختاري آن برمبناي امتداد خيابان ها ميباشد و متأثر از فعاليت اندام هاي عمل كردي شهر مانند بازار يا بناهاي مذهبي و غيره نيست بافت اين محلات نسبت به شهر كهنه بازتر بوده و از تراكم شهري كمتري برخوردار است كه بيشتر متاثر از يك بافت روستايي است و مزارع و باغها در حواشي اين ناحيه قرار دارد .

»» بخش توسعه يافته و جديد شهر توسعه و گسترش شهر از سال 1347 به بعد بيش تر به صورت افقي و در امتداد خيابان هاي اصلي شهر در مسير شرق-غربي و يا شمالي ، جنوبي بوده است . بيشتر فعاليت هاي تجاري و بازرگاني و ديگر فعاليت هاي عمده ي شهري در امتداد محورشرقي ـ غربي متمركز شده است .شبكه بندي و احداث خيابان هاي جديد با وجود تبعيت از محدوده ي اراضي كشاورزي به جهت اهميت دسترسي اتومبيل ، بيش تر داراي نظم هندسي هستند ساختمان سازي بيش تر تقليدي از شيوه هاي متداول در شهرهاي بزرگ است ، كه عملكردي ضعيف و ناهم گون با ديگر نقاط شهري دارد . اين معماري كه براساس معماري سنتي و بومي منطقه ساخته نشده ، جواب گوي نيازمندي هاي اقليمي منطقه نيست . هر چه به طرف شمال پيش مي رويم و به آب وهواي كوهپايه اي نزديك تر مي شويم .گسترش شهر به آن سمت بيش از ساير نقاط مشاهده مي‌كنيم بيشتر ساكنان اين منطقه را كارمندان دولت و شاغلين امور اداري تشكيل مي دهند . به عبارتي شهر جديد بخش رشد يافته ي خارج از شهر قديمي است كه شهر سنتي را احاطه كرده و در اطرا ف آن گسترش مي يابد . اين قسمت ها شديدا با شهر قديمي در تضاد است . به طوري كه شهر جديد در يك ناحيه بزرگ و به صورت غير متراكم با خيابان هاي عريض گسترش يافته است واغلب براساس يك الگوي شبكه‌اي (شطرنجي) انتظام يافته است.

»» طرح و نقشه ي معابر و شبكه ي ارتباطات شهري تمايل شديد به حفظ خلوت وحريم خصوصي و آسايش در واحد هاي مسكوني موجب شده است تا شهر هاي صنعتي ايران به دو بخش اصلي (عمومي و خصوصي)تقسيم شوند .مجموعه‌ي بازار و تمام فضاهاي مربوط به آن مركزحيات جمعي را تشكيل مي داد . جايي كه فعاليت هاي عمومي و اجتماعي در آن انجام مي گرفت . مناطق مسكوني ، بخش خصوصي شهر را تشكيل مي داد،همان جا كه جوي آرام و امن داشت . در بافت قديم شهر كاشمر نيز مهم ترين شبكه ي ارتباطي ، بازار قديم بوده كه در محل ميدان مركزي (كنوني )شهر قرار داشته است . از ديگر معابر شهري مي توان به كوچه هاي باريكي اشاره داشت كه محلات مسكوني را به بازار مربوط مي كرده است . شبكه ي معابر در اين نوع بافت پر پيچ و خم و طولاني با بن بست‌هاي فراوان است . در مراحل بعدي توسعه ، خيابان ها ساخته شد . از اولين خيابان هاي شهر مي‌توان به خيابان ها ي امام و مدرس اشاره داشت . ساخت و ساز هاي جديد بر روي قسمت‌هايي از بازار قديم بنا گرديد كه باعث از بين رفتن بازار قديمي و دگرگوني چهره‌ي محلات قديمي شهر گرديد شبكه ي خيابان هاي اصلي كنوني شهر به صورت دو مسير ممتد و نسبتا طولاني است كه همديگر را قطع مي كنند . محل اصلي تقاطع ، مركز شهر (ميدان انقلاب) است. بدين ترتيب چهار خيابان اصلي تشكيل مي گردد . خيابان شمالي آن امام خميني ، جنوبي 17 شهريور ، شرقي قائم و غربي مدرس ناميده مي شود. ساير خيابان ها به اين چهار خيابان منتهي مي شود به طوري كه مسافران روستا هاي شمالي (بخش كوه سرخ) براي رسيدن به مركز شهر بايد مسير خيابان خرمشهر و امام را طي كرده و مسافران جنوبي مسير خيابان 17 شهريور را بپيمايند . ضمن اينكه جهت دست يابي به مركز شهر مسافران روستاهاي شرقي (بالا ولايت ) مسير خيابان قائم و مسافران روستاهاي غربي (پايين ولايت ) مسير خيابان مدرس را طي مي‌كنند . شايان ذكر است كه روستايياي مهاجر عمدتا براي سكونت همان خياباني را برمي‌گزينند كه به روستاي زادگاهشان منتهي ميشود . علاوه بر خيابان هاي اصلي چندين خيابان فرعي وجود دارد كه عبارتند از : 1- خيابان هاي فرعي مشعب از خيابان 17 شهريور الف- خيابان رازي ب- خيابان شهيد ترابي 2- خيابان هاي فرعي منشعب از خيابان شهيد مدرسالف- خيابان شهيد منتظري جنوبي ب- خيابان 13 آبان ج- خيابان 12فروردين د- خيابان امام موسي صدر هـ – بلوار شاهد و – خيابان شهيد علي پناه (راه مغان ) 3- خيابان هاي فرعي منشعب از خيابان قائم الف- خيابان شهيد باقري ب- خيابان شهيد نيازمند ج- خيابان 15 خرداد 4- خيابان هاي فرعي منشعب از خيابان امام خميني (قدس سره)الف- خيابان شهيد بهبودي ب- خيابان حيدري ج- خيابان سلطانيه 5- خيابان هاي فرعي منشعب از خيابان خرمشهرالف –خيابان بعثتب- خيابان چمران ج- خيابان شهيد عازم 6- خيابان هاي فرعي منشعب از خيابان دادگستريالف- خيابان ايت الله طالقاني ب- خيابان عدالت ج- خيابان شهيد بهشتي د- خيابان شهيد منتظري شمالي وجنوبي هـ – خيابان اباذر علاوه بر خيابان هاي فوق چندين بلوار و خيابان ديگري نيز هستند كه بيشتر جنبه‌ي كمربندي داشته و در دست ساختمان است. از جمله:1- خيابان 60 متري از ميدان ولي عصر به سمت ترمينال شهر 2- خيابان 60 متري از ميدان ولي عصر به سمت خيابان فاطميه تعداد 15ميدان در شهر كاشمر وجود دارد كه عبارت اند از :1- ميدان شهيد غلامي(شهرباني)2- ميدان معلم3- ميدان شهيد رجايي4- ميدان سينا 5- ميدان شهيدمطهري6- ميدان غدير7-ميدان انقلاب (مركزي)8- ميدان فاطميه 9- ميدان امام علي(ع)10- ميدان شهيد نيازمند11- ميدان ولي عصر12- ميدان تازه تاسيس چهار راه قوژد13-ميدان طالقاني14- ميدان تازه تاسيس آزادگان(مادر)15- ميدان نرسيده به بيمارستان مدرس 1- بلوار شهيد بهشتي در انتهاي خيابان قائم2- بلوار شهيد مطهري انتهاي خيابان مدرس3- بلوار جمهوري اسلامي (46 متري)4- بلوار امامزاده سيد مرتضي 5- بلوار معلم 6- بلوار 32 متري فاطميه 7- بلوار 60 متري جانبازان 8- بلوار امام موسي صدر 9- بلوار آزادگان 10- بلوار تامين اجتماعي 11- بلوار سيد مرتضي 12- خيابان گلستان

»» بازار بازار قلب شهر سنتي ايران است . بدون بازار سكونت گاهي با عنوان شهر پديد نمي‌آيد . معمولاً بازار تمام و يا قسمتي از خيابان اصلي را تشكيل ميدهد ، خياباني كه دو دروازه اصلي ابتدا و انتهاي شهر محصور را به هم وصل مي كند. بازار تنها به عنوان يك مركز تجاري ، محل تمركز حيات جمعي ، فعاليت هاي اجتماعي ، فرهنگي ، تفريحي ، مذهبي و سياسي نيست ، بلكه با داشتن ساختمان هايي نظير مسجد ، مدارس علميه ، حمام ، هتل ها و … همانند يكپيكر جامع و كامل عمل مي كند .از نظرساختار معمولاً بازار با سقف گنبدي آجري پوشيده مي شود . در شهر كاشمر مجموعه ي بازار درمسير دروازه هاي مهم يعني دروازه‏ تربت‌حيدريه و سبزوار، تركيب اصلي شهر را تشكيل مي داده است. دو بخش اصلي شهر كهنه ، هر كدام در يك سوي راسته‌ي بازار گسترش يافته بود : در جنوب بازار محلات مسكوني ودر شمال آن محلاتاعيان نشين و ارگ شهر قرار داشته است گرداگرد اين مجموعه را بارو و خندق فرا گرفته بود . امروزه ديگر بازار به معناي واقعي آن وجود ندارد ،بلكه مراكز عمده فروشي و خرده فروشي در خيابان هاي منتهي به مركز شهر به صورت متراكم ودر ساير نقاط به صورت پراكنده به خدمات دهي مي پردازند .مهمترين مراكز خريد وفروش در اطراف ميدان مركزي شهرو خيابان هاي مدرس ، قائم ، امام وتا حدودي 17 شهريور قرار دارند .در حال حاضر 1900 واحد صنفي در سطح شهر كاشمر به تامين نيازمندي هاو خدمات رساني به اهالي شهر و روستا مشغول هستند .

»» ادارات ،نهادهاو موسسات مختلف

پس از انقلاب اسلامي ،كاشمر نيز به تبعيت از ساير نقاط كشور مبادرت به تشكيل نهادهاي انقلابي از قبيل سپاه پاسداران انقلاب اسلامي – كميته انقلاب اسلامي – بسيج سپاه پاسداران انقلاب اسلامي – بنياد شهيد انقلاب اسلامي –بنياد مسكن انقلاب اسلامي – كميته امداد امام خميني –دادگاه انقلاب و ديگر نهادهانمود.بيشتر ادارات و نهادها در چهار قسمت اصلي شهر مستقر هستند .

1- اداره هاي آب و فاضلاب ، آتش نشاني ، فرش ، گاز ، بهداشت ودرمان، بهزيستي ، تربيت بدني ، ثبت اسناد ، سپاه پاسداران ، شركت برق ، شوراي شهر ،فرمانداري و منابع طبيعي در خيابان خرمشهر قرار دارد .

2- اداره هاي مخابرات ، كانون پرورش فكري كودكان ، در خيابان امام خميني.

3- اداره هاي آموزش و پرورش ،كشاورزي ، بنياد جانبازان ، راهنمايي و رانندگي ، زندان و منطقه ي انتظامي در ميدان شهيد غلامي .

4- اداره هاي جهاد سازندگي ، سازمان تعاون روستايي ، جهاد دانشگاهي ،دانشگاه آزاد ، دانشگاه پيام نور ،راه وترابري ، شركت نفت ،هواشناسي در بلوار سيد مرتضي . علاوه بر مراكز فوق بقيه اداره ها به صورت پراكنده در ديگر قسمت هاي شهر قرار دارند .

+ نوشته شده در  دوشنبه دوم آبان 1390ساعت 19:2  توسط سید سعید  |